Dahilde İşleme İzin Belgesi

Dahilde İşleme İzin Belgesi

Dahilde İşleme İzin Belgesi Nedir?

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), ihracata yönelik üretim yapan firmaların, ihraç edecekleri ürünlerde kullanacakları hammadde, yarı mamul, yardımcı madde, ara malı ve ambalaj malzemelerini belirli şartlarla gümrük vergisi, KDV ve ithalata bağlı diğer mali yüklerden muaf veya teminat karşılığında ithal etmelerine imkân sağlayan bir teşvik belgesidir. Dahilde İşleme Rejimi kapsamında düzenlenen bu belge, üretim maliyetlerinin azaltılmasına, işletmelerin nakit akışının desteklenmesine ve uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılmasına yardımcı olur. DİİB’den yararlanan firmaların belge kapsamında gerçekleştirdikleri ithalatı üretimde kullanmaları, elde edilen ürünleri belirlenen süre ve miktarlarda ihraç etmeleri ve ihracat taahhütlerini mevzuata uygun şekilde kapatmaları gerekir.

Dahilde İşleme İzin Belgesinin Sağladığı Avantajlar

Dahilde İşleme İzin Belgesi'ne sahip olmanın sağladığı stratejik avantajlar şunlardır:

Avantajlar Açıklama
Gümrük Vergisi Muafiyeti İthal edilen hammadde, yarı mamul, mamul, ara malı ve ambalaj malzemelerinde gümrük vergisi ödenmez.
KDV ve ÖTV Muafiyeti İthalat sırasında Katma Değer Vergisi (KDV) ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsil edilmez.
Diğer Vergi ve Fonlardan Muafiyet İlgili ithalat işlemleri diğer vergi ve fonlardan da muaftır.
Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belirli işlemlerde vergi, resim ve harçlardan istisna uygulanır.
KKDF İstisnası Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF) ödenmez.
Ticaret Politikası Önlemlerine Tabi Olmama DİİB kapsamında yapılan ithalat, ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaz.
Yurt İçi KDV'siz Alım (Tecil-Terkin Sistemi) İhraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılacak girdiler yurt içinden KDV ödenmeksizin temin edilebilir.
Yurt İçi Satış ve Teslimat İmkânı Belirli şartlar altında, işlenen ürünlerin ihracat dışında yurt içinde de satışı ve teslimatı yapılabilir.
Teminat İndirimi İthalatta alınması gereken vergilere ilişkin teminat tutarlarında önemli ölçüde indirim sağlanabilir.

Dahilde İşleme İzin Belgesi Başvurusunda Dikkat Edilmesi Gerekenler

DİİB başvuru sürecinin sorunsuz ilerlemesi ve belgenizin başarılı bir şekilde kapatılabilmesi için aşağıdaki hususlara titizlikle dikkat etmeniz büyük önem taşır:

Başlıklar Açıklama
Doğru ve Eksiksiz Bilgi Sunumu Başvuru formunda ve diğer tüm belgelerde yer alan bilgilerin doğru, eksiksiz ve güncel olması gerekmektedir. İthal edilecek girdilere ve ihraç edilecek ürünlere ait miktarlar, birim fiyatlar ve GTİP kodlarının doğru belirtilmesi kritik öneme sahiptir. İthal edilen girdilerin menşeini gösteren belgelerin eksiksiz sunulması gereklidir.
Telafi Edici Vergi Hesaplaması Bazı durumlarda telafi edici vergi hesaplaması gerekebilir. Bu hesaplamanın doğru yapılması önemlidir.
Ekspertiz Raporları Özellikle karmaşık üretim süreçlerinde ekspertiz raporu talep edilebilir.
Gümrük Beyannameleri ve Serbest Bölge İşlemleri İlgili gümrük beyannameleri ve serbest bölge işlemlerine dair belgelerin düzenli ve eksiksiz tutulması gereklidir.
Yeminli Mali Müşavir (YMM) Raporu Belirli durumlarda YMM raporu sunulması zorunludur.
Geriye Dönük Değişikliklerin Zorluğu Başvuru yapıldıktan sonra bazı bilgilerin geriye dönük olarak değiştirilmesi mümkün olmayabilir. Bu nedenle başvuru öncesinde tüm bilgilerin doğruluğundan emin olunmalıdır. Aksi takdirde telafi edilemeyen aksaklıklar yaşanabilir ve belgenin kapatılması zorlaşabilir.

Uygulama şartları ve belge süreçleri yürürlükteki mevzuata, firmanın niteliğine ve gerçekleştirilecek işleme göre değişiklik gösterebilir.

İhracat yapan firmaların uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırabilmesi, yalnızca satış hacmine değil, üretim maliyetlerini ne ölçüde kontrol edebildiğine de bağlıdır. Özellikle üretimde ithal hammadde, yardımcı madde veya ara malı kullanan işletmeler açısından gümrük vergileri ve ithalata bağlı diğer mali yükler önemli bir finansman maliyeti oluşturabilir.

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılacak girdilerin Dahilde İşleme Rejimi kapsamında temin edilmesine imkân sağlayan bir dış ticaret belgesidir. Bu sistem sayesinde firmalar, ihracata konu ürünlerin üretiminde kullanacakları hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, ara malı ve ambalaj malzemelerini belirli şartlarla ithal edebilir.

Dahilde İşleme Rejimi’nin temel amacı; ihraç ürünlerine dünya piyasalarında rekabet gücü kazandırmak, üretim maliyetlerini azaltmak ve ihracat ürünlerinin çeşitlendirilmesini desteklemektir. Ticaret Bakanlığı, sistemi ihracata yönelik üretimde kullanılacak girdilerin gümrük muafiyetli ve ticaret politikası önlemlerine tabi olmaksızın teminine imkân veren ekonomik etkili bir gümrük rejimi olarak tanımlamaktadır.

Ancak DİİB, firmalara herhangi bir yükümlülük olmadan doğrudan vergi muafiyeti sağlayan bir belge değildir. Belge kapsamında taahhüt edilen üretim ve ihracat işlemlerinin süresi içinde, belirlenen miktar ve şartlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Şartlı Muafiyet Sistemi

Şartlı muafiyet sisteminde, ihraç ürününün üretiminde kullanılacak girdilerin ithalatı sırasında doğan vergiler tahsil edilmek yerine teminata bağlanır.

İthal edilen girdiler üretimde kullanıldıktan ve elde edilen ürünler mevzuata uygun şekilde ihraç edildikten sonra ihracat taahhüdü kapatılır. Belgenin usulüne uygun olarak kapatılmasıyla birlikte verilen teminatlar firmaya iade edilir.

Bu uygulama, ithalat vergilerinin üretim aşamasında işletmenin üzerinde finansman yükü oluşturmasını önleyebilir.

Geri Ödeme Sistemi

Geri ödeme sisteminde ise ithalat sırasında gerekli vergiler ödenir. İthal edilen girdilerden üretilen işlem görmüş ürünlerin ihraç edilmesinin ve ilgili şartların yerine getirilmesinin ardından ödenen vergiler geri alınabilir.

Şartlı muafiyet sisteminde vergiler teminata bağlanırken, geri ödeme sisteminde önce tahsilat yapılmakta ve ihracat sonrasında iade gerçekleştirilmektedir.

Dahilde İşleme İzin Belgesinin Avantajları Nelerdir?

DİİB’in firmalara sağlayabileceği avantajlar, işletmenin faaliyet alanına, ithal girdilerine, ihracat yapısına ve belge kapsamına göre değişebilir.

Üretim maliyetlerini azaltabilir

İthal girdilere ilişkin vergilerin doğrudan ödenmemesi veya ihracat sonrasında geri alınabilmesi, ihraç ürününün toplam üretim maliyetini düşürebilir.

Özellikle ithal girdi oranı yüksek olan sektörlerde DİİB, fiyatlandırma ve kârlılık açısından önemli bir avantaj oluşturabilir.

Nakit akışını destekler

Şartlı muafiyet sistemi, ithalat sırasında doğan vergilerin nakit olarak ödenmesi yerine teminata bağlanmasına imkân tanır. Böylece işletme sermayesinin vergi ödemelerine bağlanmasının önüne geçilebilir.

Bununla birlikte, teminat uygulamasının kapsamı ve oranı firmanın statüsüne, geçmiş performansına ve ilgili mevzuat hükümlerine göre farklılaşabilir.

Uluslararası rekabet gücünü artırabilir

Daha düşük maliyetle üretim yapan firmalar, dış pazarlarda daha rekabetçi fiyatlar sunabilir. Bu durum yeni pazarlara giriş, mevcut müşterilerle çalışma hacminin artırılması ve ihracat kapasitesinin geliştirilmesi bakımından avantaj sağlayabilir.

Ticaret politikası önlemleri bakımından kolaylık sağlayabilir

Şartlı muafiyet sistemi kapsamında gerçekleştirilen ithalat işlemlerinde, mevzuatta belirtilen şartlar çerçevesinde ticaret politikası önlemleri uygulanmayabilir. Ancak ürün güvenliği, teknik düzenlemeler, izinler ve diğer özel mevzuat hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Yurt içinden girdilerin avantajlı teminine imkân verebilir

DİİB kapsamında ihraç ürününün üretiminde kullanılacak bazı girdiler, ilgili vergi mevzuatının öngördüğü şartların sağlanması durumunda yurt içinden KDV tecil-terkin uygulamasıyla temin edilebilir.

Bu uygulama her ürün ve teslim işlemi için otomatik olarak geçerli değildir. Satıcı, alıcı, belge kapsamı ve teslim şartlarının birlikte incelenmesi gerekir.

İndirimli teminat uygulamasından yararlanılabilir

Belirli şartları taşıyan firmalar, ithalat vergilerinin tamamı yerine mevzuatta belirlenen indirimli oranlarda teminat yatırabilir.

İndirimli teminat, özellikle düzenli ihracat yapan ve yüksek hacimli ithalat gerçekleştiren firmaların finansman maliyetlerinin azaltılmasında önemli bir araç olabilir.

DİİB Kapsamında Hangi Girdiler Temin Edilebilir?

Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında genel olarak ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılan şu girdiler değerlendirilebilir:

  • Hammadde
  • Yardımcı madde
  • Yarı mamul
  • Ara malı
  • Ambalaj malzemeleri
  • Üretimi sağlayan veya kolaylaştıran belirli işletme malzemeleri

Bir girdinin belge kapsamına alınabilmesi için ihraç edilecek ürünün üretimiyle doğrudan ilişkisinin kurulabilmesi gerekir.

İthalat ve ihracat listelerinde yer alacak ürünlerin GTİP numaraları, miktarları, birimleri, birim fiyatları ve sarfiyat oranları doğru şekilde belirlenmelidir. Üretimde kullanılmayacak, miktarı gerçekçi olmayan veya ihracat ürünüyle ilişkilendirilemeyen girdiler başvurunun olumsuz değerlendirilmesine ya da sonraki aşamalarda sorun yaşanmasına neden olabilir.

Kimler Dahilde İşleme İzin Belgesi Alabilir?

Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik, ihracata yönelik üretim yapan veya yaptıran firmalar Dahilde İşleme Rejimi’nden yararlanabilir.

Bu kapsamda başvuru yapabilecek işletmeler arasında şunlar yer alabilir:

  • İmalatçı-ihracatçılar
  • İhracatçılar
  • Yan sanayici veya fason üretici aracılığıyla üretim yaptıran firmalar
  • Dış ticaret sermaye şirketleri
  • Sektörel dış ticaret şirketleri

Başvuru sahibi firmanın üretimi kendi tesislerinde gerçekleştirmesi zorunlu olmayabilir. Üretimin tamamının veya bir bölümünün yan sanayici aracılığıyla yapılması mümkündür. Ancak üretim ilişkisi, kapasite, sarfiyat ve sorumlulukların başvuru dosyasında doğru şekilde açıklanması gerekir.

Resmî açıklamalara göre Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik firmalar rejimden yararlanabilmekte; izin, işleme faaliyetini yapan veya yaptıran kişinin talebi üzerine verilebilmektedir.

Dahilde İşleme İzni ile DİİB Arasındaki Fark Nedir?

Dahilde İşleme İzni ile Dahilde İşleme İzin Belgesi birbiriyle ilişkili olmakla birlikte aynı uygulama değildir.

Dahilde İşleme İzni, daha sınırlı ve mevzuatta açıkça belirtilen işlem veya işçilikler için ilgili gümrük idaresi tarafından verilir. Tamir, yenileme, boyama, montaj, birleştirme ve belirli bedelsiz ithalat işlemleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Dahilde İşleme İzin Belgesi ise daha kapsamlı üretim faaliyetleri için Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenir. Hammadde ile ihraç ürünü arasındaki üretim ilişkisi, kapasite, sarfiyat, döviz kullanım oranı ve ihracat taahhüdü gibi unsurlar birlikte değerlendirilir.

Resmî açıklamalarda nispeten basit işlem ve işçilikler için gümrük idaresinden Dahilde İşleme İzni alınacağı, bunların dışındaki daha karmaşık işlemler için DİİB düzenleneceği belirtilmektedir.

DİİB, ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılan ithal girdilerin vergisel yükünü azaltır. Böylece firmaların üretim maliyetlerini düşürmesine, daha rekabetçi ihracat fiyatları sunmasına ve işletme sermayesini daha etkin kullanmasına yardımcı olur.

Türkiye’de yerleşik, ihracat yapan veya ihracata yönelik üretim gerçekleştiren firmalar DİİB başvurusunda bulunabilir. İmalatçı-ihracatçılar, ihracatçılar, dış ticaret sermaye şirketleri, sektörel dış ticaret şirketleri ve fason üretim yaptıran firmalar gerekli şartları karşılamaları hâlinde belgeden yararlanabilir.

Dahilde İşleme İzin Belgesi başvuruları Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilir. Başvuru sırasında firma bilgileri, kapasite raporu, ithalat ve ihracat listeleri, üretim süreci ve hammadde sarfiyat bilgileri sisteme girilir.

İhraç edilecek ürünün üretiminde doğrudan kullanılan hammadde, yardımcı madde, yarı mamul, ara malı ve ambalaj malzemeleri belge kapsamına alınabilir. İthal edilecek girdilerin üretim süreciyle ilişkili olması ve miktarlarının gerçekçi sarfiyat hesaplarına dayanması gerekir.

Şartlı muafiyet sisteminde ithalat sırasında doğan vergiler doğrudan tahsil edilmek yerine teminata bağlanabilir. İhracat taahhüdünün usulüne uygun olarak kapatılmasının ardından teminat iade edilir. Geri ödeme sisteminde ise vergiler önce ödenir, gerekli şartlar sağlandıktan sonra geri alınabilir.

Dahilde İşleme İzni, daha basit ve sınırlı işlem veya işçilikler için ilgili gümrük idaresi tarafından verilir. Dahilde İşleme İzin Belgesi ise daha kapsamlı üretim faaliyetleri için Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenir ve ithalat, üretim ve ihracat sürecini bir bütün olarak kapsar.

Belgenin geçerlilik süresi, üretim sürecine, sektöre ve projenin özelliklerine göre belirlenir. Belgeler genellikle azami 12 aya kadar düzenlenebilir. Üretim süresi daha uzun olan bazı projelerde daha farklı süreler uygulanabilir ve gerekli şartlar sağlandığında süre uzatımı talep edilebilir.

Firma bilgilerinde, ithalat veya ihracat kalemlerinde, miktarlarda, birim fiyatlarda, GTİP kodlarında, üretim sürecinde ya da yan sanayici bilgilerinde değişiklik olması durumunda revizyon başvurusu yapılabilir. Değişikliklerin zamanında bildirilmesi, belge kapatma sürecinde sorun yaşanmaması açısından önemlidir.

Belge kapsamında taahhüt edilen ihracatın süresi içinde gerçekleştirilmemesi hâlinde ithalat sırasında tahsil edilmeyen vergiler, gecikme yükleriyle birlikte firmadan alınabilir. Ayrıca ihlalin niteliğine göre ek yaptırımlar uygulanabilir ve firmanın sonraki belge başvuruları olumsuz etkilenebilir.

Belge kapsamındaki ithalat, üretim ve ihracat işlemleri tamamlandıktan sonra ihracat taahhüdünün kapatılması için elektronik ortamda başvuru yapılır. Kapatma sürecinde gümrük beyannameleri, gerçekleşen ithalat ve ihracat miktarları, sarfiyat oranları ve belge şartlarına uygunluk incelenir. İşlemlerin eksiksiz ve doğru yürütülmesi hâlinde belge kapatılarak verilen teminatlar iade edilir.