Kırsal bölgelerde ekonomik faaliyetlerin yalnızca geleneksel tarımsal üretime bağlı kalması, çiftçilerin ve kırsal işletmelerin gelirlerini dönemsel fiyat değişikliklerine, iklim koşullarına ve üretim risklerine karşı daha hassas hâle getirebilmektedir. IPARD III Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi ve İş Geliştirme Programı, kırsal alanda yaşayan veya faaliyet gösteren yatırımcıların yeni gelir kaynakları oluşturmasını desteklemektedir.
M7 tedbiri olarak bilinen program; tarımsal faaliyetlerine ek bir ekonomik faaliyet kazandırmak isteyen çiftçileri, çiftlik hanehalkı üyelerini, kırsal alanda yaşayan gerçek kişileri, üretici örgütlerini ve mikro ya da küçük işletmeleri kapsamaktadır. Amaç, kırsal ekonomiyi çeşitlendirmek, istihdamı artırmak ve yerel kaynakların katma değerli ürün ve hizmetlere dönüştürülmesini sağlamaktır.
Program kapsamında bitkisel üretimin çeşitlendirilmesine yönelik yatırımlar desteklenmektedir. Süs bitkileri ve çiçek soğanı, tıbbi ve aromatik bitkiler, mantar ve misel, fide ve fidan, yem bitkileri ile solucan gübresi üretimine yönelik uygun yatırımlar proje konusu olabilir.
Bitkisel üretim yatırımlarında kapalı üretim alanları önceliklidir. Sera, mantarhane ve solucan gübresi üretim alanlarının toplam büyüklüğü en fazla iki hektar olabilir. Paylaşılan çağrı koşullarına göre açık alandaki bitkisel üretim için yalnızca makine ve ekipman alımına yönelik başvuru yapılamamaktadır.
Bu alandaki yatırımlar daha çok sera kurulması, kontrollü üretim sistemleri, ürünlerin işlenmesi, kurutulması, sınıflandırılması ve paketlenmesine yöneliktir. Isıtma, havalandırma, sulama, iklimlendirme, üretim rafları ve uygun paketleme ekipmanları proje bütçesine eklenebilir.
Arıcılık alanında bal ve diğer arı ürünlerinin işlenmesi ve paketlenmesine yönelik yatırımlar desteklenmektedir. Bu çağrının doğrudan bal üretimi veya arı kovanı alımından ziyade üretilen balın işleneceği, analiz edileceği, dolumunun ve paketlemesinin yapılacağı tesislere odaklandığı belirtilmiştir.
Bal süzme, dinlendirme, filtreleme, dolum, etiketleme ve paketleme sistemleri uygun yatırım kalemleri arasında değerlendirilebilir. Arı sütü, polen, propolis ve benzeri ürünlerin işlenmesine yönelik uygun makine ve tesis yatırımları da program şartlarına göre desteklenebilir.
Zanaatkârlık ve yöresel ürün işletmeleri, kırsal bölgelerde geleneksel bilgi ve yerel hammaddeler kullanılarak üretilen ürünlerin ticari değere dönüştürülmesini amaçlamaktadır. El sanatları, yerel gıda ürünleri ve katma değerli üretim faaliyetleri bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu alanda başvuru yapacak tüzel kişilerin mikro işletme statüsünde olması gerekir. Mikro işletme, genel olarak 10 kişiden az çalışanı bulunan işletmeleri ifade etmektedir. Yatırımın kırsal alanda gerçekleştirilmesi temel koşullardan biridir.
Süt işleme yatırımlarında günlük en fazla sekiz ton, et işleme yatırımlarında ise günlük en fazla 0,5 ton kapasite sınırı uygulanmaktadır. Yatırımın üretim bölümü kırsal alanda bulunmakla birlikte tanıtım veya satış amacıyla kurulacak stant ve mağazalar aynı ilin kırsal olmayan bölgelerinde yer alabilir.
Kırsal turizm ve rekreasyon faaliyetleri de M7 tedbirinin önemli alanlarından biridir. Kırsal konaklama tesisleri, yeme-içme birimleri, doğa turizmi, çiftlik turizmi, açık hava etkinlikleri ve rekreasyon faaliyetlerine yönelik uygun yatırımlar desteklenebilir.
Kırsal turizm yatırımlarında konaklama tesisinin en fazla 20 oda ve 40 yatak veya kişi kapasitesinde olması gerekir. Yatırımın kırsal alanda bulunması temel koşuldur. Tesisin kapasitesi ve hizmet alanları proje başvurusunda açık biçimde belirtilmelidir.
Mevcut konaklama tesislerinin başvuru tarihinde Turizm İşletmesi Belgesine veya Basit Konaklama Turizm İşletme Belgesine sahip olması gerekir. Yeni tesislerin ise destek ödemesi yapılmadan önce gerekli turizm işletme belgesini alması beklenmektedir.
Su ürünleri yetiştiriciliği alanında tatlı su ve tuzlu su üretimine yönelik yatırımlar desteklenebilir. Yatırım kapasitesinin nihai ödeme talebi aşamasında tatlı suda yıllık 10 ile 300 ton, tuzlu suda ise yıllık 150 ile 750 ton arasında olması gerekir.
Başvuru sahibinin tarım dışında ekonomik faaliyeti bulunan bir gerçek kişi, çiftçi veya çiftlik hanehalkı üyesi olmaması durumunda su ürünleri yatırımının kırsal alanda yapılması gerekir. Yatırımın uzantısı olan restoran veya satış noktası aynı ildeki kırsal olmayan bir bölgede kurulabilir.
Su ürünleri alanında başvuru yapacak işletmenin 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında gerekli belgelere sahip olması gerekir. Üretim izinleri, su kullanım hakları, çevresel belgeler ve kapasite bilgilerinin başvuru dosyasıyla uyumlu olması önemlidir.
Makine parkı yatırımları yalnızca üretici örgütleri, Ziraat Odaları Birliği ile il veya ilçe ziraat odaları tarafından gerçekleştirilebilir. Bireysel çiftçiler ve ticari şirketler bu faaliyet alanından doğrudan yararlanamaz.
Makine parklarının amacı, tarımsal makine ve ekipmanların çiftçilerin ortak kullanımına sunulmasıdır. Tarım makinelerinin satın alınması, muhafaza edilmesi ve bakım-onarımının yapılacağı tesislerin kurulması desteklenebilir.
Üretici örgütünün yalnızca kendi faaliyetlerinde kullanacağı makine alımları uygun değildir. Makine parkının üyeler veya bölgedeki üreticiler tarafından ortak kullanıma açık olması gerekir. Kooperatif, yetiştirici birliği veya tarımsal üretici birliklerinin iktisadi işletmeleri üzerinden yapılan başvuruların uygun olmadığı belirtilmiştir.
Yenilenebilir enerji tesislerinde temel amaç, başvuru sahibinin aktif işletmesinin elektrik ihtiyacını karşılamaktır. Yalnızca elektrik üretip şebekeye satarak gelir elde etmeye yönelik yatırımlar bu destek alanına dâhil değildir.
Başvuru sahibinin yatırımın yapılacağı ilde en az bir yıldır elektrik tüketen aktif bir işletmesinin bulunması gerekir. Kurulacak yenilenebilir enerji tesisinin işletmenin ortalama yıllık elektrik tüketiminin en az yüzde 100’ünü karşılaması beklenmektedir.
Enerji tesisinin kurulu gücü, işletmenin son bir ila üç yıllık ortalama elektrik tüketiminin yüzde 120’sini geçemez. Daha yüksek kapasitede bir tesis kurulması hâlinde yalnızca tüketimin yüzde 120’sine karşılık gelen bölüm destek kapsamında değerlendirilebilir.
Şebeke bağlantısının bulunması zorunludur ve başvuru dosyasıyla birlikte bağlantı anlaşmasının sunulması gerekir. Rüzgâr, biyokütle, biyogaz ve jeotermal enerji yatırımları beş megavata kadar desteklenebilir.
Fotovoltaik güneş enerjisi ve konsantre güneş enerjisi yatırımlarında ise 600 kilovata kadar olan kapasite destek kapsamında değerlendirilebilir. Enerji yatırımının teknik projesi, tüketim kayıtları ve bağlantı koşulları başvurudan önce ayrıntılı biçimde incelenmelidir.
M7 tedbirinde temel destek oranı yüzde 60’tır. Genç başvuru sahipleri veya organik tarım sertifikasına sahip çiftçiler için destek oranı yüzde 70 olarak uygulanabilir.
Döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve atık yönetimiyle ilgili uygun harcamalar için yüzde 10 ilave hibe avantajı sağlanabilir. Ancak başvuru sahibi birden fazla avantajı aynı anda taşısa bile toplam destek oranı yüzde 75’i geçemez.
Program kapsamında en az 5.000 Avro, en fazla 500.000 Avro tutarında uygun harcama yapılabilir. Proje bütçesinin alt ve üst sınırlar içerisinde olması, harcamaların yatırım alanıyla doğrudan bağlantılı bulunması ve piyasa koşullarına uygun fiyatlandırılması gerekir.
Yapım işi içeren projeler için yatırım süresi en fazla 18 ay, yapım işi içermeyen projeler için ise en fazla dokuz aydır. Bu süre içerisinde makine alımları, inşaat işleri, kurulumlar, ödemeler ve yatırımın faaliyete geçirilmesi tamamlanmalıdır.
Programa Türkiye’de kayıtlı ve vergi mükellefi olan uygun gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir. Başvuru sahibinin vadesi geçmiş vergi veya sosyal güvenlik borcunun bulunmaması gerekir.
Gerçek kişi başvuru sahiplerinin 18 yaşından büyük ve 65 yaşından küçük olması beklenmektedir. Başvuru sahibinin hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik ve rüşvet gibi belirli suçlar bakımından engel oluşturacak bir adli sicil kaydı bulunmamalıdır.
Yatırım yapılacak faaliyet alanında diploma, Millî Eğitim Bakanlığı onaylı sertifika veya en az bir yıllık mesleki deneyim gibi yeterliliklerden biri aranabilir. Mesleki yeterlilik belgelerinin proje konusu ve başvuru sahibiyle uyumlu olması gerekir.
Kamu tüzel kişilikleri ve kamu hissesi yüzde 25’ten fazla olan tüzel kişilikler, Ziraat Odaları için belirtilen istisnalar dışında destekten yararlanamaz. Başvuru sahibinin mikro veya küçük işletme statüsü, yatırım alanına göre ayrıca değerlendirilir.
Başvuru süreci yatırım fikrinin uygunluk analiziyle başlar. Yatırım yeri, başvuru sahibi, faaliyet konusu, kapasite, bütçe ve gerekli izinler program hükümlerine göre incelenir.
Uygun bulunan projeler için iş planı, teknik proje, mali analiz, teklifler ve diğer başvuru belgeleri hazırlanır. Kullanılacak iş planı formatı, yatırımın büyüklüğüne ve yapım işi içerip içermediğine göre B1, B2 veya B3 olarak değişebilir.
Yanlış iş planı formatının kullanılması, eksik belge sunulması veya yatırım bütçesinin uygun olmayan giderlerden oluşturulması projenin reddedilmesine neden olabilir. Bu nedenle proje içeriği netleştirilmeden başvuru dosyasının hazırlanmasına başlanmamalıdır.
Başvuru dosyasının TKDK’ya teslim edilmesinin ardından idari ve teknik incelemeler yapılır. Yatırımın uygunluğu, iş planının sürdürülebilirliği, tekliflerin doğruluğu ve başvuru sahibinin mali kapasitesi değerlendirilir.
Başvurunun onaylanması durumunda yatırımcı sözleşmeye davet edilir. Hibe destekleri ön ödeme şeklinde verilmediğinden başvuru sahibinin yatırımı gerçekleştirebilecek özkaynağa veya finansmana sahip olması gerekir.
Yatırım tamamlandıktan sonra ödeme talep paketi hazırlanır. TKDK tarafından fatura, ödeme, makine, inşaat ve diğer yatırım belgeleri kontrol edilir. Yerinde denetim sonucunda uygun bulunan harcamalar için hibe ödemesi yapılır.
Aynı gerçek veya tüzel kişi aynı çağrı döneminde yalnızca bir proje sunabilir. Başvuru sahibi, IPARD 2021–2027 uygulama dönemi içerisinde en fazla dört uygun yatırımı için destek alabilir.
Arazi ve mevcut bina alımı, ikinci el ekipman, KDV, kredi faizleri, cezalar ve işletmenin günlük giderleri desteklenmez. Sözleşme öncesinde yapılan makine ve inşaat harcamaları da uygun harcama dışında kalabilir.
Teşvik Akademi olarak yatırım fikrinizin M7 tedbirine uygunluğunu başvuru sahibi, yatırım yeri, sektör, kapasite ve bütçe açısından değerlendiriyoruz. Projenin hangi destek oranından yararlanabileceğini ve hangi özel koşulları karşılaması gerektiğini belirliyoruz.
İş planının hazırlanması, teknik ve mali fizibilite, tekliflerin toplanması, teknik şartnameler, proje bütçesi ve başvuru dosyasının oluşturulması süreçlerinde profesyonel danışmanlık sunuyoruz. Başvuru tesliminden sözleşmeye, yatırım uygulamasından ödeme talebine kadar tüm aşamaları takip ediyoruz.
Kırsalda Çiftlik Faaliyetlerinin Çeşitlendirilmesi desteği; çiftçilerin yalnızca birincil tarımsal üretime bağlı kalmadan yeni gelir kaynakları oluşturmasını, kırsal işletmelerin modernleşmesini ve yerel ürünlerin ticari değer kazanmasını sağlayan önemli bir yatırım fırsatıdır. Teşvik Akademi’nin uzman desteğiyle yatırımınızı doğru faaliyet alanı, kapasite ve bütçe içerisinde planlayabilir, başvuru risklerini azaltabilir ve geri ödemesiz IPARD hibelerinden daha etkin biçimde yararlanabilirsiniz.
