Dijital Dönüşüm Programı

Üretim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler, imalat sanayisindeki rekabet koşullarını önemli ölçüde değiştirmektedir. Günümüzde üretim kapasitesi tek başına yeterli bir rekabet unsuru değildir. İşletmelerin üretim süreçlerini anlık olarak izleyebilmesi, makinelerden veri toplayabilmesi, hataları önceden tespit edebilmesi, kaynak kullanımını azaltması ve müşteri taleplerine daha hızlı cevap verebilmesi gerekmektedir. Dijital Dönüşüm Programı, imalat işletmelerinin bu ihtiyaçlarını ileri dijital teknolojilerle karşılamasını desteklemek amacıyla uygulanmaktadır.

Programın temel hedefi, mevcut üretim ve tedarik zinciri süreçlerinin dijital teknolojilerle daha verimli, hızlı, kaliteli ve izlenebilir hâle getirilmesidir. Üretim hattında kullanılan makinelerin birbirleriyle iletişim kurması, verilerin merkezi bir sistemde toplanması, bakım ihtiyaçlarının önceden tahmin edilmesi ve kalite sorunlarının otomatik biçimde tespit edilmesi dijital dönüşümün temel uygulamaları arasında yer almaktadır.

Dijitalleşme sayesinde işletmeler üretim maliyetlerini azaltabilir, makine duruş sürelerini düşürebilir ve hatalı ürün oranını en aza indirebilir. Daha az enerji, ham madde ve iş gücü kullanılarak daha yüksek üretim çıktısı elde edilmesi mümkün hâle gelir. Süreçlerden elde edilen verilerin doğru analiz edilmesi, yönetimin daha hızlı ve güvenilir kararlar almasına da katkı sağlar.

Program, Türkiye’nin sanayideki dijital olgunluk düzeyini yükseltmeyi ve ulusal teknoloji tedarik zincirini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Dijital dönüşüm yatırımlarında kullanılan donanım, yazılım, otomasyon, robotik ve veri analitiği çözümlerinin yaygınlaşması, hem üretici işletmelerin rekabet gücünü artırır hem de Türkiye’de faaliyet gösteren teknoloji sağlayıcılarının gelişmesini destekler.

Dijital Dönüşüm Programına Türkiye’de kurulmuş ve imalat sanayisinde faaliyet gösteren sermaye şirketleri başvurabilir. Başvuru sahibinin, başvuru tarihinden önce en az beş yıldır faaliyette olması beklenmektedir. İşletmenin ana faaliyet kodunun NACE Rev.2.1 sınıflamasına göre C bölümü altında, yani 10 ile 33 arasındaki imalat sanayisi faaliyet kodlarından birinde bulunması gerekir.

Programa KOBİ ölçeğindeki işletmelerin yanı sıra büyük ölçekli şirketler de başvurabilir. Ancak yatırımın, uygulanacak teşvik sistemine göre belirlenen asgari sabit yatırım tutarını karşılaması gerekir. Öncelikli Yatırımlar kapsamında birinci ve ikinci bölgelerde gerçekleştirilecek yatırımlar için en az 12 milyon TL, üçüncü ve üzerindeki bölgelerde yapılacak yatırımlar için ise en az 6 milyon TL sabit yatırım öngörülmesi beklenmektedir. Stratejik Hamle kapsamında değerlendirilecek yatırımlarda asgari yatırım tutarı 50 milyon TL olarak belirtilmektedir.

Program kapsamında yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan Dijital Dönüşüm Ürün Listesinde bulunan makine, sistem, yazılım ve teknolojiler desteklenmektedir. Bu nedenle işletmenin yatırım planında yer alan her ürünün, programın ürün listesiyle teknik olarak eşleştirilmesi gerekir. Listede yer almayan veya dijital dönüşüm hedefleriyle bağlantısı kurulamayan harcamalar destek kapsamı dışında kalabilir.

Bilgisayarlı kontrollü sermaye malları programın önemli yatırım gruplarından biridir. Endüstriyel robotlar, insanlarla birlikte çalışabilen işbirlikçi robot sistemleri, üç boyutlu yazıcılarla çalışan katmanlı imalat sistemleri ve Endüstriyel Nesnelerin İnterneti destekli otonom makineler bu grupta değerlendirilebilir. Mevcut makinelerin dijital olarak izlenmesini ve kontrol edilmesini sağlayan akıllı sistemler de yatırım planına dâhil edilebilir.

Kalite ve sürdürülebilirlik sistemleri, üretimde hata oranını azaltmayı ve ürün kalitesini sürekli hâle getirmeyi amaçlar. Görüntü işleme teknolojileriyle çalışan otomatik kalite kontrol sistemleri, malzeme karakterizasyon cihazları, giyilebilir teknolojiler ve artırılmış gerçeklik ekipmanları bu kapsamda değerlendirilebilir. Ürün izlenebilirliğini artıran ve çalışan ergonomisini geliştiren dijital çözümler de programın amaçlarıyla uyumludur.

Dijital üretim yazılımları, işletmenin tasarım, üretim planlama ve yönetim süreçlerinin bütünleşmesini sağlar. CAD, CAM ve CAE yazılımları; ürün tasarımı, üretim hazırlığı ve mühendislik analizlerinde kullanılabilir. Simülasyon ve prototipleme sistemleri ise üretime geçmeden önce ürün ve süreçlerin dijital ortamda test edilmesine yardımcı olur.

MES ve ERP entegrasyonları sayesinde üretim hattından elde edilen veriler işletmenin planlama, stok, satın alma, finans ve satış sistemleriyle birleştirilebilir. Böylece siparişten üretime ve sevkiyata kadar tüm süreçler aynı veri altyapısı üzerinden takip edilebilir. Yapay zekâ ve makine öğrenimi uygulamaları ise üretim tahmini, kalite analizi, kestirimci bakım ve süreç optimizasyonu gibi alanlarda kullanılabilir.

IoT sensör ağları, makine ve ekipmanlardan sıcaklık, titreşim, enerji tüketimi, üretim hızı ve benzeri verilerin anlık olarak toplanmasını sağlar. Bu veriler analiz edilerek arıza riski taşıyan makineler önceden tespit edilebilir, bakım planları optimize edilebilir ve üretim kayıpları azaltılabilir. Siber güvenlik yazılımları da üretim sistemlerinin dış müdahalelere ve veri kayıplarına karşı korunması açısından desteklenebilecek önemli çözümler arasındadır.

Üretim güvenliği ve acil durum sistemleri de Dijital Dönüşüm Ürün Listesinde yer alan başlıklardan biridir. Deprem erken uyarı sistemleri, akıllı kamera ve alarm çözümleri ile çalışan sağlığı ve güvenliğini takip eden yapay zekâ uygulamaları üretim tesislerinin daha güvenli hâle gelmesine katkı sağlar.

Tedarik ve lojistik süreçlerinin dijitalleştirilmesi de program kapsamında desteklenebilir. Otomatik envanter ve depo yönetim sistemleri, stokların gerçek zamanlı takip edilmesini sağlar. Tedarik zinciri izleme çözümleri, ham maddeden nihai ürüne kadar tüm hareketlerin kayıt altına alınmasına yardımcı olur. Rota optimizasyonu ve karbon emisyonu takip sistemleri ise lojistik maliyetleri ve çevresel etkileri azaltabilir.

Program kapsamında desteklenmeye uygun bulunan yatırımlar için Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenebilir. Onaylı listelerde yer alan uygun makine, teçhizat ve yazılım alımları KDV istisnasından yararlanabilir. İthal makine ve teçhizatın mevzuatta belirtilen şartları karşılaması durumunda gümrük vergisi muafiyeti uygulanabilir.

Vergi indirimi desteği, yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçmesinin ardından uygulanabilir. Yatırımcı, belirlenen yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar daha düşük kurumlar veya gelir vergisi ödeyebilir. Uygulanacak oranlar, yatırımın teşvik sistemi kapsamındaki durumuna göre değişiklik gösterebilir.

SGK primi desteği, yatırım sonucunda oluşturulan yeni istihdam üzerinden uygulanır. Destek süresi ve kapsamı, yatırımın türüne ve gerçekleştirildiği bölgeye göre belirlenir. Destekten genel olarak yatırımın tamamlanması ve tamamlama vizesinin onaylanmasının ardından yararlanılmaya başlanır.

Faiz veya kâr payı desteği, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin finansman maliyetini azaltmayı amaçlar. Teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının belirli bir bölümüne kadar kullanılan kredi için ödenecek faiz veya kâr payının bir kısmı Bakanlık tarafından karşılanabilir.

Stratejik Hamle Programı kapsamında onaylanan uygun yatırımlarda makine desteği de sağlanabilir. Belirlenen birim fiyatın üzerindeki makine ve teçhizat bedelinin yüzde 25’i, ilgili şartların sağlanması hâlinde nakden ve geri ödemesiz olarak karşılanabilir. Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenen uygun projeler için yatırım yeri tahsisi ve bina-inşaat harcı istisnası gibi ek avantajlar da uygulanabilir.

Dijital Dönüşüm Programına başvuru süreci, işletmenin dijital olgunluk seviyesinin değerlendirilmesiyle başlar. Yetkilendirilmiş değerlendirici kuruluşlar tarafından şirketin mevcut üretim yapısı, kullandığı teknolojiler, veri yönetimi, otomasyon seviyesi, organizasyon yapısı ve insan kaynağı incelenir. Bu değerlendirme sonucunda işletmenin güçlü yönleri ve geliştirilmesi gereken alanları belirlenir.

Dijital olgunluk değerlendirmesinin ardından işletmeye özel bir yol haritası ve yatırım planı hazırlanır. Yol haritasında mevcut durum, ulaşılmak istenen dijital olgunluk seviyesi, uygulanacak teknolojiler, yatırım kalemleri ve beklenen kazanımlar açıklanır. Her yatırımın üretim maliyetlerine, kapasiteye, kaliteye, kaynak kullanımına ve tedarik süreçlerine sağlayacağı katkı somut olarak gösterilmelidir.

Başvuru için şirket belgeleri, dijital olgunluk raporu, yol haritası, yatırım listeleri, teknik açıklamalar, proforma faturalar, finansal bilgiler ve ihtiyaç duyulan diğer dokümanlar hazırlanır. Belgeler Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Dijital Dönüşüm Portalı üzerinden sunulur. İnceleme sırasında ek bilgi veya revizyon talep edilebilir.

Başvurunun olumlu sonuçlanması hâlinde yatırımın niteliğine göre Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenir. Belgenin alınmasının ardından makine, teçhizat, yazılım ve diğer yatırım harcamalarının onaylı listelere uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. Proje süresince yatırım gerçekleşmeleri takip edilir ve gerektiğinde revizyon başvuruları yapılır.

Programın bir diğer önemli aşaması eğitim ve yetkinlik geliştirme faaliyetleridir. Dijital sistemlerin başarıyla uygulanabilmesi için işletme çalışanlarının yeni teknolojileri kullanabilecek bilgi ve beceriye sahip olması gerekir. Bu nedenle dönüşüm ekibinin ve ilgili personelin eğitim süreçlerini tamamlaması önem taşır. Eğitim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, yatırımın vize ve kapanış işlemlerini etkileyebilir.

Teşvik Akademi olarak işletmenizin Dijital Dönüşüm Programına uygunluğunu değerlendiriyor, faaliyet süresi, NACE kodu, yatırım tutarı ve ürün listesi uyumunu ayrıntılı biçimde inceliyoruz. Yatırımın Öncelikli Yatırımlar veya Stratejik Hamle kapsamında değerlendirilmesine yönelik analiz yaparak işletmeye uygun destek modelini belirliyoruz.

Dijital olgunluk değerlendirmesi sürecinde yetkili kuruluşlarla koordinasyon sağlıyor, yol haritası ve yatırım planının program kriterlerine uygun şekilde oluşturulmasına yardımcı oluyoruz. Makine, yazılım ve sistemlerin Dijital Dönüşüm Ürün Listesiyle eşleştirilmesi, teknik ve mali fizibilitenin hazırlanması ve başvuru dosyasının düzenlenmesi aşamalarında profesyonel danışmanlık sunuyoruz.

Başvuru sonrasında Bakanlık ve değerlendirici kuruluşlar tarafından talep edilen bilgi ve belgelerin hazırlanması, Yatırım Teşvik Belgesinin düzenlenmesi, makine listesi işlemleri, revizyonlar, eğitim süreçleri ve yatırımın kapanış vizesi aşamalarında işletmenize rehberlik ediyoruz.

Dijital dönüşüm, yalnızca yeni makine veya yazılım satın almak değildir. Başarılı bir dönüşüm; işletmenin süreçlerini, insan kaynağını, veri altyapısını ve yönetim yaklaşımını birlikte geliştirmeyi gerektirir. Teşvik Akademi’nin uzman danışmanlığıyla yatırımınızı bütüncül bir dijital dönüşüm stratejisine dönüştürebilir, üretim verimliliğinizi artırabilir ve programın sunduğu teşviklerden daha etkili biçimde yararlanabilirsiniz.