Tarım ve gıda sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin rekabet gücünü artırabilmesi için yalnızca üretim miktarını yükseltmesi yeterli değildir. Ürünlerin hijyenik koşullarda işlenmesi, uygun sıcaklıklarda depolanması, modern sistemlerle paketlenmesi, üretim süreçlerinin izlenebilmesi ve çevresel standartların karşılanması gerekir. Bu yatırımların yüksek maliyetli olması, özellikle KOBİ ölçeğindeki işletmelerin modernizasyon ve kapasite artışı kararlarını zorlaştırabilmektedir.
IPARD III Programı kapsamında uygulanan tarım, balıkçılık ve hayvancılık ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik destekler, bu yatırım maliyetlerinin belirli bir bölümünü geri ödemesiz hibe olarak karşılamaktadır. Program sayesinde mevcut tesisini geliştirmek isteyen işletmeler ile yeni bir işleme, paketleme, depolama veya pazarlama tesisi kurmayı planlayan girişimciler önemli bir finansman avantajına erişebilir.
Program; süt ve süt ürünleri, kırmızı et, kanatlı eti, yumurta ürünleri, meyve-sebze ve su ürünleri sektörlerini kapsamaktadır. Yatırımın doğrudan birincil tarımsal üretimden ziyade ürünün işlenmesi, depolanması, paketlenmesi ve pazarlanması aşamalarına yönelik olması beklenir.
Süt işleme sektöründe çiğ sütün kabulü, işlenmesi ve farklı süt ürünlerine dönüştürülmesine yönelik yatırımlar desteklenebilir. Peynir, yoğurt, ayran, tereyağı ve benzeri ürünlerin üretileceği tesisler ile peynir altı suyunun işlenmesine yönelik yatırımlar program kapsamında değerlendirilebilir.
Süt işleme ve pazarlama yatırımları için uygun harcama üst limiti 3 milyon Avro’ya kadar ulaşabilmektedir. Süt toplama merkezlerinde ise uygun harcama üst limiti 1 milyon Avro olarak uygulanmaktadır. Soğutma tankları, süt kabul sistemleri, analiz cihazları, hijyen ekipmanları, otomasyon ve soğuk zincir altyapısı uygun yatırım kalemleri arasında yer alabilir.
Et ve et ürünleri sektöründe kırmızı et kesimhaneleri, kanatlı kesimhaneleri, parçalama üniteleri ve et işleme tesislerine yönelik yatırımlar desteklenebilir. Kesim hatlarının modernize edilmesi, hijyen standartlarının yükseltilmesi, soğuk zincirin geliştirilmesi ve ürün güvenliğinin artırılması programın temel amaçları arasındadır.
Et ve et ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanmasına yönelik yatırımlarda uygun harcama tutarı 3 milyon Avro’ya kadar çıkabilmektedir. Kesimhane ekipmanları, soğuk hava odaları, parçalama ve paketleme sistemleri, atık yönetimi altyapıları, izlenebilirlik yazılımları ve enerji verimliliği sağlayan sistemler proje kapsamına alınabilir.
Yumurta sektöründe doğrudan sofralık yumurta üretiminden farklı olarak yumurtanın işlenmesine yönelik tesisler desteklenmektedir. Sıvı yumurta, pastörize yumurta veya toz yumurta üretimi için gerekli işleme, paketleme ve depolama sistemleri uygun yatırım kapsamına girebilir. Bu sektördeki yatırımlar için uygun harcama üst limiti 3 milyon Avro’dur.
Meyve ve sebze işleme sektöründe kurutma, dondurma, ayıklama, sınıflandırma, paketleme ve depolama faaliyetlerine yönelik yatırımlar desteklenebilir. Soğuk hava deposu kurulması veya mevcut deponun genişletilmesi de yatırımın program şartlarına uygun olması hâlinde proje kapsamına alınabilir.
Meyve-sebze yatırımlarında zeytin ve zeytinyağının depolanması veya paketlenmesine yönelik faaliyetler de değerlendirilebilir. Bu sektörde uygun harcama üst limiti 1,25 milyon Avro olarak belirtilmiştir. Ürünün katma değerini artıran, kayıpları azaltan ve pazara daha kaliteli biçimde sunulmasını sağlayan yatırımlar programın hedefleriyle uyumludur.
Su ürünleri alanında balık ve diğer deniz ürünlerinin işlenmesi, soğutulması, dondurulması, paketlenmesi ve pazarlanmasına yönelik tesisler desteklenebilir. Su ürünlerinin işlenmesi ve pazarlanması yatırımlarında uygun harcama üst limiti 1,5 milyon Avro’ya kadar uygulanabilmektedir.
Programa yeni yatırım yapacak veya mevcut tesisini büyütecek KOBİ statüsündeki şirketler başvurabilir. Üretici örgütleri de toplu işleme, depolama, paketleme veya ortak makine yatırımları için programdan yararlanabilir. Başvuru sahibinin vergi mükellefiyetinin bulunması ve ilgili kayıt şartlarını karşılaması gerekir.
Paylaşılan program bilgilerine göre şirketlerin KOSGEB veri tabanına kayıtlı olması beklenmektedir. Başvuru sahibinin vadesi geçmiş vergi veya SGK borcunun bulunmaması ya da borç durumunun ilgili mevzuatta kabul edilen yöntemlerle yapılandırılmış olması önemlidir.
IPARD desteğinin genel oranı uygun harcamaların yüzde 50’sidir. Üretici örgütleri tarafından gerçekleştirilecek uygun yatırımlarda destek oranı yüzde 70’e çıkabilmektedir. Destek geri ödemesizdir; ancak hibe, yatırım harcamalarının belirlenen kurallara uygun biçimde gerçekleştirilmesinin ve ödeme talep paketinin onaylanmasının ardından ödenir.
Program kapsamındaki en düşük uygun yatırım tutarı 30.000 Avro olarak belirtilmiştir. Üst limit ise yatırımın gerçekleştirileceği sektöre göre değişmektedir. Proje bütçesi hazırlanırken yalnızca toplam yatırım maliyetine değil, TKDK tarafından uygun kabul edilecek harcama tutarına göre planlama yapılmalıdır.
Makine ve ekipman alımları desteklenen temel harcamalar arasındadır. Üretim hatları, işleme makineleri, paketleme sistemleri, soğutma ekipmanları, kalite kontrol cihazları, depo sistemleri ve otomasyon çözümleri proje kapsamında değerlendirilebilir.
İnşaat ve yapım işleri de uygun harcamalara dâhil edilebilir. Yeni bir işleme tesisinin kurulması, mevcut binanın program standartlarına uygun şekilde genişletilmesi, üretim alanlarının düzenlenmesi, hijyen bölümlerinin oluşturulması ve teknik altyapının yenilenmesi için yapılan uygun inşaat harcamaları desteklenebilir.
Mühendislik, danışmanlık ve iş planı hazırlama hizmetleri de belirlenen oran ve sınırlar içinde proje bütçesine eklenebilir. Teknik projeler, mimari çalışmalar, fizibilite raporları ve başvuru dosyasının hazırlanmasına yönelik uygun hizmetler bu kapsamda değerlendirilebilir.
Yenilenebilir enerji yatırımları, işletmenin kendi enerji ihtiyacını karşılamaya yönelik olması koşuluyla desteklenebilir. Güneş enerjisi sistemleri, biyogaz uygulamaları ve enerji verimliliğini geliştiren çözümler yatırımın çevresel sürdürülebilirliğine katkı sağlar.
Yenilenebilir enerji sisteminin kapasitesi, işletmenin mevcut veya proje sonrası enerji tüketimiyle uyumlu olmalıdır. Yalnızca şebekeye elektrik satışı amacı taşıyan ve işletmenin tüketim ihtiyacıyla bağlantısı bulunmayan sistemler uygun kabul edilmeyebilir.
Çevresel fayda sağlayan yatırımlar programın önemli bileşenlerinden biridir. Atık su yönetimi, üretim atıklarının değerlendirilmesi, enerji tüketiminin azaltılması, su tasarrufu ve atıkların yeniden kullanılması gibi uygulamalar projenin niteliğini ve değerlendirme puanını güçlendirebilir.
Soğuk hava deposu kurulması veya mevcut kapasitenin artırılması da destek kapsamına alınabilir. Meyve, sebze, süt, et ve su ürünlerinin uygun sıcaklıkta muhafaza edilmesi ürün kayıplarını azaltarak işletmenin pazarlama süresini uzatabilir.
Paketleme, dilimleme, dondurma ve kurutma sistemleri ürünün katma değerini artıran önemli yatırım kalemleridir. İşletmeler bu sistemler sayesinde yalnızca ham veya dökme ürün satmak yerine son tüketiciye veya perakende kanalına uygun ürünler geliştirebilir.
Depo otomasyonu ve izlenebilirlik yazılımları da proje kapsamına alınabilir. Ham maddenin tesise girişinden ürünün müşteriye teslimine kadar tüm sürecin takip edilmesi; gıda güvenliği, kalite kontrol ve denetim süreçlerinin daha sağlıklı yönetilmesini sağlar.
Program kapsamında arazi satın alma ve mevcut bina satın alma giderleri uygun değildir. Yatırımın gerçekleştirileceği taşınmazın mülkiyet veya kullanım hakkının başvuru süresince ve proje uygulama döneminde ilgili şartları karşılaması gerekir; ancak taşınmazın satın alma bedeli hibeye konu edilmez.
İkinci el makine ve ekipman alımları destek kapsamında bulunmaz. Projede yer alan makine ve sistemlerin yeni olması ve teknik şartnamelerde belirlenen özellikleri karşılaması gerekir. Canlı hayvan alımları, vergiler ve işletmenin günlük faaliyet giderleri de uygun harcama olarak kabul edilmez.
Başvuru sahibinin sözleşme imzalanmadan önce makine alımı veya inşaat harcaması yapması önemli bir ret riski oluşturabilir. Harcamaların hangi tarihten itibaren uygun sayılacağı çağrı rehberi ve sözleşme hükümlerine göre belirlenir. Yatırım kararı verilmeden önce uygunluk şartlarının kontrol edilmesi gerekir.
Başvuru süreci çevrim içi işlemler ile fiziksel dosya tesliminden oluşmaktadır. Paylaşılan çağrı takvimine göre başvurular 12 Haziran 2026 tarihinde başlamış, çevrim içi son başvuru tarihi 13 Temmuz 2026 ve fiziksel evrak teslim tarihi 20 Temmuz 2026 olarak belirlenmiştir.
Başvurunun son günlere bırakılması, çevrim içi sistem yoğunluğu, tekliflerin tamamlanamaması veya teknik belgelerin yetiştirilememesi gibi riskler yaratabilir. İş planı, teklif dosyaları, teknik projeler, izinler ve mali belgeler uzun hazırlık süresi gerektirdiğinden proje çalışmalarına erken başlanması önemlidir.
İnşaat işi içeren projelerde uygulama süresi 18 aya kadar çıkabilir. İnşaat harcaması bulunmayan makine ve ekipman ağırlıklı projelerde ise dokuz aylık uygulama süresi öngörülebilir. Proje süresi içerisinde tüm yatırımların tamamlanması, ödemelerin yapılması ve gerekli belgelerin hazırlanması gerekir.
Yatırım tamamlandıktan sonra ödeme talep paketi TKDK’ya sunulur. Kurum tarafından belgeler, faturalar, ödeme kayıtları, makine ve inşaat gerçekleşmeleri incelenir. Gerekli görülmesi hâlinde yatırım yerinde kontrol edilir ve harcamaların sözleşmeye uygunluğu değerlendirilir.
Hibe ödemesi, yatırımın tamamlanmasının ardından yapılır. Bu nedenle başvuru sahibinin proje harcamalarını karşılayabilecek özkaynağa veya uygun finansman imkânına sahip olması gerekir. Hibenin sonradan ödeneceği dikkate alınarak nakit akışı planı hazırlanmalıdır.
Projelerin değerlendirilmesinde puanlama kriterleri önemli rol oynar. Daha önce IPARD desteği almamış başvuru sahipleri, kadın girişimciler, organik üretim sertifikasına sahip işletmeler ve üretici örgütleri ilave puan kazanabilir.
Yenilenebilir enerji, atık yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik yatırımları da projeye puan avantajı sağlayabilir. Belirlenen deprem illerinde gerçekleştirilecek yatırımların değerlendirmede öncelik kazanması mümkündür. Düşük bütçeli ve gerçekçi yatırımlar da bazı çağrılarda ek puan elde edebilir.
Başvurularda en sık yapılan hatalardan biri iş planının TKDK tarafından belirlenen formata uygun hazırlanmamasıdır. Teknik ve mali veriler arasında tutarsızlık bulunması, kapasite bilgilerinin yanlış hesaplanması veya pazar analizinin yetersiz olması başvurunun puanını düşürebilir.
Aynı aile veya bağlantılı şirketlerin yatırım sınırlarını aşmamak amacıyla yapay biçimde bölünmesi de ciddi bir uygunluk riski oluşturur. Başvuru sahibinin diğer şirketlerle ortaklık, yönetim ve ekonomik ilişkileri değerlendirme sırasında incelenebilir.
Tekliflerin teknik şartnamelere uygun alınmaması, teklif verenlerle başvuru sahibi arasında yasaklı bir bağlantının bulunması veya fiyatların piyasa koşullarını yansıtmaması da projenin reddedilmesine neden olabilir.
Beyan edilen uygun harcamaların önemli bir bölümünün inceleme sırasında uygun bulunmaması, projenin bütçe yapısını bozabilir. Uygun olmayan harcamaların toplam yatırım içerisindeki oranının yükselmesi projenin bütünü açısından ret riski doğurabilir.
Teşvik Akademi olarak yatırım fikrinizin IPARD Programına uygunluğunu sektör, kapasite, işletme ölçeği, yatırım yeri ve harcama kalemleri bakımından analiz ediyoruz. Projenin destek oranını, bütçe sınırlarını ve değerlendirme puanını etkileyen unsurları başvuru öncesinde belirliyoruz.
İş planının hazırlanması, teknik ve mali fizibilitenin oluşturulması, tekliflerin toplanması, teknik şartnamelerin kontrol edilmesi ve proje bütçesinin hazırlanması süreçlerinde profesyonel danışmanlık sunuyoruz. Makine, inşaat, otomasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarını aynı proje çatısı altında uyumlu biçimde planlıyoruz.
Çevrim içi başvuru, fiziksel dosya teslimi, eksikliklerin tamamlanması, sözleşme süreci, yatırım uygulaması, ödeme talebi ve yerinde denetim aşamalarında işletmenize rehberlik ediyoruz. Amacımız yalnızca başvurunun hazırlanması değil, yatırımın hibe ödemesi alınana kadar mevzuata uygun biçimde yönetilmesidir.
Tarım, balıkçılık ve hayvancılık ürünlerinin işlenmesine yönelik IPARD destekleri, işletmelerin modern üretim teknolojilerine erişmesini, ürün kayıplarını azaltmasını ve daha yüksek katma değerli ürünler geliştirmesini sağlar. Teşvik Akademi’nin uzman desteğiyle yatırımınızı doğru bütçe ve teknik kurgu içerisinde hazırlayabilir, başvuru risklerini azaltabilir ve geri ödemesiz hibe imkânından daha etkili şekilde yararlanabilirsiniz.
