Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 2012’den 2025’e kadarki dönemde, 100 bine yakın yatırım teşvik belgesinin düzenlendiğini belirterek, “Yaklaşık 19 trilyon lira yatırım ve 3 milyon istihdamın önünü açtık. Teşvik belgesi alan bu yatırımların 43 bini tamamlandı. Devreye alınan 6 trilyon lira yatırımla, 1 milyon 600 bin kişinin istihdamı sağlandı.” dedi.
Bakan Kacır, İstanbul’da düzenlenen “Sanayinin Dönüşümü ve Teşvikler Bilgilendirme Toplantısı”na katıldı. Konuşmasında, Türkiye’nin üretim gücünü artıracak yeni teşvik modeli, yüksek teknoloji yatırımları, yeşil ve dijital dönüşüm hedefleri ile planlı sanayileşme vizyonuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Türkiye’nin son 23 yılda sanayi altyapısını güçlendirdiğini belirten Bakan Kacır, imalat sanayi katma değerinin 41 milyar dolardan yaklaşık 246 milyar dolara yükseldiğini, yıllık ihracatın ise 276 milyar dolara ulaştığını söyledi. Kacır, yüksek teknoloji yatırımlarını hızlandırmak amacıyla yürütülen programlarla stratejik sektörlerde üretim kapasitesinin artırıldığını ifade etti.
Yeni teşvik sisteminin teknoloji odaklı, seçici ve bölgesel kalkınmayı destekleyen bir yapıyla kurgulandığını belirten Kacır, dijital ve yeşil dönüşüm yatırımlarına güçlü finansman destekleri sağlandığını kaydetti.
“Sanayi Alanları Master Planı” kapsamında Türkiye’nin yeni üretim üsleri oluşturacağını söyleyen Kacır, Kalkınma Yolu Projesi güzergâhında yeni sanayi koridorlarının hayata geçirileceğini ifade etti.
Kacır konuşmasında şunları kaydetti:
İMALAT SANAYİ:İmalat sanayi katma değerimizi 23 yılda 41 milyar dolardan 246 milyar dolara yakın bir düzeye taşıdık. İmalat sanayii katma değerinde dünyadaki payımızı ikiye katladık. Kurguladığımız sağlam altyapı ve kabiliyetlerimizle bugün; askerî insansız hava aracı üretiminde dünyada; ticari araç, güneş paneli, otobüs, beyaz eşya, tekstil, ağaç ürünleri ve çelik üretiminde Avrupa’da lideriz. Alüminyum, düz cam, seramik, plastik mamul, motorlu taşıtlar, rüzgâr türbini, kule ve komponentlerinde Avrupa’nın önde gelen üreticileri arasındayız.
İHRACATTA BÜYÜME SÜRÜYOR:İhracat tarafında büyümemizi sürdürüyoruz. Yıllık ihracatımız 276 milyar dolara ulaştı. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, verimliliği merkeze alan, teknolojiyi üretimle buluşturan, yerli ve millî kapasiteyi güçlendiren bir anlayışla yolumuza devam ediyoruz. Bölgesinde güvenin ve istikrarın adresi haline gelen ülkemiz, küresel ve bölgesel meydan okumalara rağmen; yatırım, istihdam, üretim, icat ve ihracat rotasında kalkınma yolculuğuna emin adımlarla devam ediyor. Kuşkusuz ulaştığımız seviyeyi, nihai bir varış noktası değil; Türkiye Yüzyılı hedeflerimize uzanan yürüyüşte önemli bir aşama olarak görüyoruz. Hedefimiz; Türkiye Yüzyılı’nda katma değerli üretim altyapısıyla, teknoloji geliştirme ve üretmede oluşturduğumuz muazzam kapasiteyle Türkiye’mizi dünyada hak ettiği konuma hep birlikte taşımak. Bu doğrultuda; yeni nesil destek ve teşvik programlarını devreye alıyoruz.
YATIRIM TAAHHÜTLÜ AVANS KREDİSİ PROGRAMI:Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı ile yüksek teknoloji odaklı kritik ve stratejik sektörlerde gerçekleşen yatırımlara ayrıcalıklı finansman sunuyoruz. Merkez Bankası ile birlikte yürüttüğümüz programla millî ekonomimizin yükselişini destekleyecek 406 milyar lira yatırım büyüklüğüne sahip 77 projeyi hızlandırdık. Ülkemizi daha fazla yeni teknoloji yatırımının adresi haline getirmek üzere diğer önemli bir adım, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı. Bu programda; ölçeği, niteliği ve küresel değer zincirlerinde oluşturacağı etki itibarıyla ülkemize teknoloji üretme kabiliyetinde önemli kazanımlarla buluşturacak yatırımlar için cazip koşullarda finansman ve uygun yatırım alanları sunuyoruz. Program kapsamında bugüne dek mobilite, güneş enerjisi, sağlık teknolojisi gibi alanlarda yatırımların önünü açtık. Geçtiğimiz yıl 4,4 milyar dolar destek imkânıyla; veri merkezi, yapay zekâ, kuantum altyapısı ve endüstriyel robot üretim yatırımlarına yönelik çağrılar başlattık.
2053 NET SIFIR EMİSYON:İklim politikalarında uluslararası yasal düzenlemelerin hız kazandığı, sınırda karbon düzenlemelerinin ticaretin yeni gerçeklerinden biri haline geldiği, temiz üretim ve yenilenebilir enerji yatırımlarının öne çıktığı bir dönemden geçiyoruz. Yeşil dönüşüm bugün küresel rekabet ve yeni ekonomik düzenin ana eksenlerinden. 2053 Net Sıfır Emisyon hedeflerimiz ve Avrupa Yeşil Mutabakatı doğrultusunda; çevreyle uyumlu, yüksek verimlilik esasına dayanan ve sürdürülebilirliği merkeze alan bir üretim anlayışının imalat sanayimizin tüm sektörleri tarafından benimsenmesi çok kıymetli.
YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM:Ekonomimizin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek üzere Dijital ve Yeşil Dönüşüm Programlarını hayata geçirdik. İkiz dönüşüm yolculuğunda, bakanlığımızın firmalara rehberlik ettiği programda; 226 milyon liraya kadar nakit destek, yatırımların yüzde 40’ına kadar vergi indirimi sağlıyoruz. Programlarımızın ilk aşamasında, firmaların ihtiyaç ve ölçeklerine uygun olarak oluşturdukları yol haritası raporu ve destek kararı alınan projelerini hayata geçiren tesislere, yol haritasının uygulama süresince “Yeşil ve Dijital Dönüşüm Merkezi” unvanları veriyoruz.
MODEL FABRİKALAR:Sanayicimizi, emekçilerimizi yalın üretim ve dijital dönüşümle buluşturmak üzere ülke genelinde 12 model fabrika kurduk. Dijital dönüşüm yolculuğumuzun merkez üssü olarak konumlandırdığımız model fabrikalarımızın sayısını önümüzdeki dönemde 16’ya çıkaracağız. Tabi ikiz dönüşüm; sanayimizin altyapısından enerji verimliliğine, dijital yetkinliklerden insan kaynağının gelişimine pek çok alanda kapsamlı bir yeniden yapılanmayı, bunun için de uzun vadeli ve bütüncül yatırımları icbar ediyor. Bu süreçte; ulusal kaynaklarımızı tamamlayıcı nitelikte, uzun vadeli ve sürdürülebilir uluslararası finansman araçlarına erişimi artırmak önceliğimiz.
YEŞİL TEKNOLOJİ:Dünya Bankası iş birliği ile yürüttüğümüz “Türkiye Yeşil Sanayi Projesi”, “Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Projesi” ve “Türkiye Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş Projesi” ile 1 milyar doların üzerinde finansmanı sanayicilerimize, KOBİ’lerimize ve yeşil teknoloji girişimlerine sunduk. Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu’yla, sanayimizin yeşil dönüşüm yatırımlarına 2030’a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda önemli bir adım attık. Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Platformu’nun ilgili Cumhurbaşkanlığı Genelgesi de bugün Resmî Gazete’de yayımlandı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası iş birliğinde, 300 milyon avro finansman desteğini KOBİ’lerimizin gerçekleştireceği dijital dönüşüm projelerine sağlıyoruz.
DİJİTAL AVRUPA PROGRAMI:Üyesi olduğumuz Dijital Avrupa Programıyla; sanayicilerimize, girişimcilerimize ve üniversitelerimize Avrupa’nın kritik dijital altyapılarına erişim imkânı sunduk. Dijital Avrupa Programı’nın en önemli mekanizmalarından, ülkemiz sanayisinin, KOBİ’lerinin ve kamu kurumlarının dijital dönüşümündeki önemli aktörlerden olacak 8 konsorsiyum “Avrupa Dijital İnovasyon Merkezleri” ağına dahil oldu. Bu vesileyle, imalat sanayimizin yapay zekâ odağında dijital dönüşüm süreçlerine entegrasyonunda önemli rol üstlenen AI EDIH Türkiye konsorsiyumuna liderlik ettikleri için MESS’i tekrar tebrik ediyorum.
100 BİNE YAKIN YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DÜZENLEDİK:2012’de uygulamaya aldığımız teşvik sistemiyle, ülke sathında pek çok yatırımın hayata geçmesine vesile olduk. 2012’den 2025’e kadarki dönemde, 100 bine yakın yatırım teşvik belgesi düzenledik. Yaklaşık 19 trilyon lira yatırım ve 3 milyon istihdamın önünü açtık. Teşvik belgesi alan bu yatırımların 43 bini tamamlandı. Devreye alınan 6 trilyon lira yatırımla, 1 milyon 600 bin kişinin istihdamı sağlandı. Ancak küresel tablo ve Türkiye Yüzyılı hedeflerimiz, sanayimizin dönüşümünü hızlandıran, teknoloji kapasitemizi derinleştiren ve stratejik alanlarda üretim gücümüzü tahkim eden yeni bir teşvik yaklaşımını zorunlu kıldı. Hazırlık sürecinin her aşamasında kuşatıcı bir istişare süreci yürüterek; karmaşıklıktan uzak, hedef odaklı, seçici ve yatırımcılarımızın beklentilerini karşılayacak yeni bir teşvik sistemi planladık.
YENİ TEŞVİK SİSTEMİ:Yeni teşvik sistemi geçtiğimiz yıl sayın Cumhurbaşkanımızın onayıyla yürürlüğe girdi. Sistemin omurgasını oluşturan Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamındaki 3 programla; Millî Teknoloji Hamlesini ve bölgesel kalkınmayı hızlandıracak yatırımlara en güçlü destekleri sunuyoruz. Bunlardan ilki olan Teknoloji Hamlesi Programı’yla teknoloji seviyesi yüksek ve katma değerli yatırımları Ar-Ge’den seri üretime uçtan uca destekliyoruz. Yerel Kalkınma Hamlesi Programında; âtıl kaynakları üretime kazandırmayı, yerel ihtiyaçlara yanıt vermeyi, bölgelerin yetkinlik ve teknoloji üretim düzeyini geliştirmeyi ve nihayetinde bölgesel rekabetçiliği artırmayı hedefliyoruz. Yerel Kalkınma Hamlesi programımıza rekor düzeyde başvuru gelmiş olması aslında il sektör eşleşmelerinin de ne kadar isabetli olduğunu gösteriyor.
STRATEJİK HAMLE:Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesinin üçüncü programı Stratejik Hamle kapsamında; dış ticaret dengesini iyileştirici yatırımlar ile dijital ve yeşil dönüşüm yatırımlarına ayrıştırıcı teşvikler sunuyoruz. Bu programlarda; Yatırım kredilerinde 14,8 puana kadar destek sağlıyoruz. Finansman kullanmayan firmaların hibe desteklerini makine-teçhizat desteği şeklinde almalarına da imkân tanıyoruz. Yatırımlar için öz kaynakla gerçekleştirilecek makine alımlarına, makine bedelinin yüzde 25’ine, yatırım tutarının yüzde 15’ine ve 301 milyon liraya kadar hibe desteği veriyoruz.
SEKTÖREL VE BÖLGESEL TEŞVİKLER:Teşvik sistemimizin ikinci sütununu oluşturan Sektörel ve Bölgesel Teşvikler kapsamında; desteklerimizi öncelikli ve hedef yatırımlar listesinde yer alan, ekosisteme katkı sağlayacak stratejik projelere yönlendiriyoruz. Yeni teşvik modelimizde, kapasite fazlası olan sektörlerde verimli olmayacak yatırımları teşvik sisteminin kapsamından çıkardık. Genel Teşvik Sistemini sonlandırdık. İstihdam teşviklerimizi, sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksine göre altı kademede uyguluyoruz. 6. Bölge illeri, Cazibe Merkezleri Programındaki iller ve depremden yoğun etkilenen 65 ilçedeki yatırımlara istihdam desteklerimizin süresini 14 yıla kadar uzattık.
PLANLI SANAYİLEŞME:İl merkezleriyle gelişmişlik farkı yüksek 289 ilçeye bir ileri kademe teşviki sunarak, kalkınma ve refahı ülke sathına yaymayı amaçladık. 1. Bölgeden 4., 5. veya 6. Bölgeye taşınan yatırımları da istihdam teşvikleri kapsamına aldık. OSB’lerde ve Endüstri Bölgelerinde gerçekleşen yatırımlara bir üst bölge illerinde uyguladığımız teşvikleri sağlayarak planlı sanayileşmeyi destekledik. Halihazırda, planlı sanayi alanlarımızın yüzölçümü, ülkemizin binde 2’sine tekabül ediyor. Türkiye’deki planlara sanayi alanı olarak işlenmiş diğer alanları da dahil ettiğimizde, bu oran halen binde 4 seviyesinde. Hedefimiz; 2030 yılına geldiğimizde planlı sanayi alanlarımızın büyüklüğünü 160 bin hektardan 350 bin hektara yükseltmek.
SANAYİ ALANLARI MASTER PLANI:Bir diğer önceliğimiz; sanayi tesislerimizin yoğunluğunu Marmara’dan Anadolu’nun dört bir yanına dengeli biçimde yayarak bölgesel sıkışmayı ortadan kaldırmak ve üretim gücümüzü ülke sathına yayılan daha sağlam bir yapıya kavuşturmak. Bu vizyonla; sanayimizin gelecek 30 yılına ışık tutacak Sanayi Alanları Master Planı’nı hazırladık. Master Planın ilk faz çalışmalarında, Samsun-Mersin hattında 13 ilde 17 yeni yatırım alanı belirledik. Mega endüstriyel bölgeler olarak kurguladığımız bu yatırım alanlarını altyapısı tamamlanmış, sosyal donatılarla zenginleştirilmiş, akıllı ve yeşil üretim üsleri olarak yatırımcımızın hizmetine sunacağız. Gerçekleştireceğimiz demir yolu, liman ve otoyol bağlantılarıyla, bu alanları üreticimize lojistik maliyet avantajı sunan, stratejik merkezler hâline getireceğiz. Mevcut OSB’lerimiz ile Endüstri Bölgelerimizin demir yolları ve limanlara bağlantısını hızlandıracak altyapı projeleriyle de rekabet gücümüzü yükselteceğiz.
YENİ SANAYİ HATTI:Master Planın ikinci fazında, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile birlikte hayata geçireceğimiz Kalkınma Yolu Projesi güzergâhında, özellikle Güneydoğu Anadolu’da yeni bir sanayi hattı kurmayı öngörüyoruz. Mersin-Şırnak ve Trabzon-Şırnak Sanayi Gelişim Koridorları bu hatla entegre olacak. Ardından Orta Koridor ve Zengezur koridoru üzerinde yeni sanayi alanları oluşturmak üzere çalışacağız. Sivas-Iğdır Sanayi Gelişim Koridorunun hedefi bu. Tüm çabamız; katma değerli ve verimli üretimle, yüksek teknolojiyle, inovasyonla ve nitelikli insan kaynağıyla güçlenen, daha müreffeh bir Türkiye tasavvuru için. Bu yolculuğumuza iştirak eden her bir yatırımcımızı ve müteşebbisimizi desteklemeye devam edeceğiz.
100 MİLYAR LİRA BÜYÜKLÜĞÜNDE FİNANSMAN PAKETİ:Ülkemiz sanayisinin yapısal dönüşümünü sağlarken, elbette tüm sektörlerimizin dertlerine derman olmak da boynumuzun borcu. Sayın Cumhurbaşkanımızın bizzat müjdesini verdiği İmalat Sanayi için Kredi Finansmanı ve İstihdamı Koruma Programıyla; tekstil, giyim, deri ve mobilya sektörlerindeki işletmelerimize sunduğumuz çalışan başına destek tutarını 3 bin 500 liraya çıkardık ve bu programa büyük ölçekli firmaları dahil ettik. Tüm imalat sanayi firmalarının yararlanması için 100 milyar lira büyüklüğünde finansman paketi oluşturduk. Ülkemizin refahı adına yalnız elini değil, gövdesini taşın altına koyan her yatırımın yanında, arkasında yer alacağız. Yatırımın, üretimin, istihdamın ve ihracatın her bir halkasını hep birlikte güçlendirmeyi sürdüreceğiz.
Kaynak: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı
