FYY fizibilite raporu nasıl hazırlanır? sorusu, Finansal Yeniden Yapılandırma başvurusu yapmayı planlayan şirketlerin üzerinde dikkatle durması gereken konuların başında gelir. Finansal Yeniden Yapılandırma (FYY) sürecinde yalnızca şirketin mevcut banka borçlarının tutarına bakılmaz. Şirketin faaliyetlerini sürdürebilme gücü, gelecekte oluşturabileceği nakit, işletme sermayesi ihtiyacı, varlıkları ve yeni ödeme planını karşılayıp karşılayamayacağı birlikte değerlendirilir.
FYY fizibilite raporunun temel amacı, şirketin borçları yeniden yapılandırıldığında geri ödeme kabiliyeti kazanıp kazanamayacağını finansal verilerle ortaya koymaktır. Bu nedenle fizibilite raporu geçmiş mali tabloların özetlendiği basit bir çalışma değil; geçmiş performans, mevcut finansal durum ve gelecek dönem projeksiyonlarının aynı model içerisinde değerlendirildiği kapsamlı bir analizdir.
FYY Fizibilite Raporu Nedir?
Finansal Yeniden Yapılandırma kapsamında fizibilite; şirketin bilanço içi ve bilanço dışı varlık ve imkanlarının birlikte değerlendirilerek, mevcut borçların yeniden yapılandırılması veya yeni bir ödeme planına bağlanması halinde şirketin geri ödeme kabiliyeti kazanıp kazanamayacağının belirlenmesine yönelik çalışmadır.
Dolayısıyla fizibilite raporunun cevaplaması gereken temel soru şudur:
“Bu şirketin banka ve finansal kuruluş borçları uygun vade ve ödeme koşullarıyla yeniden yapılandırılırsa, şirket faaliyetlerini sürdürerek borçlarını ödeyebilir mi?”
Raporun bütün finansal analizleri bu sorunun gerçekçi biçimde cevaplanmasına hizmet etmelidir.
FYY Fizibilite Raporu Hazırlamaya Nereden Başlanır?
Fizibilite hazırlığının ilk aşamasında şirketin mevcut finansal durumu doğru şekilde ortaya konulmalıdır. Bunun için yalnızca son bilanço ve gelir tablosuna bakılması yeterli değildir.
Şirketin banka borçları, leasing ve faktoring yükümlülükleri, kredi ödeme takvimleri, teminatları, ticari alacakları, stokları, tedarikçi borçları, vergi yükümlülükleri ve varsa diğer önemli finansal yükümlülükleri birlikte analiz edilmelidir.
Bu aşamada finansal verilerin güncel ve birbirleriyle uyumlu olması kritik öneme sahiptir. Eksik kredi bakiyeleri veya güncel olmayan muhasebe kayıtları sonraki nakit akışı ve borç servis hesaplamalarını hatalı hale getirebilir.
1. Şirketin Geçmiş Finansal Performansı Analiz Edilmelidir
FYY fizibilite raporunun ilk önemli bölümlerinden biri şirketin geçmiş finansal performansının incelenmesidir.
Genellikle birden fazla geçmiş dönemin mali tabloları karşılaştırılarak satışların, kârlılığın, faaliyet giderlerinin ve borçluluğun nasıl geliştiği değerlendirilir.
Bu analiz sırasında özellikle şu sorulara cevap aranmalıdır:
- Şirketin cirosu artıyor mu, azalıyor mu?
- Brüt kâr marjı nasıl gelişiyor?
- Faaliyet giderleri satışlara göre yükseliyor mu?
- Şirket faaliyetlerinden kâr üretebiliyor mu?
- Finansman giderlerinin kârlılık üzerindeki etkisi nedir?
- Banka borçları hangi dönemde ve neden artmıştır?
Geçmiş finansal performans, geleceğe ilişkin tahminlerin gerçekçi olup olmadığının değerlendirilmesinde temel referans oluşturur.
2. Tüm Finansal Borçlar Konsolide Edilmelidir
FYY fizibilitesinde şirketin yalnızca başvuru yaptığı bankaya olan borcunun analiz edilmesi yeterli değildir.
Tüm banka, finansal kiralama, faktoring ve ilgili finansal kuruluş yükümlülükleri tek bir konsolide borç tablosunda toplanmalıdır.
Her finansal kuruluş için mümkün olduğunca aşağıdaki bilgiler gösterilmelidir:
- Kalan anapara tutarı,
- Kredi türü,
- Faiz veya finansman maliyeti,
- Mevcut vade,
- Aylık veya dönemsel taksitler,
- Nakdi ve gayrinakdi riskler,
- Verilmiş teminatlar,
- Varsa gecikmiş veya takipteki tutarlar.
Bu çalışma şirketin gerçek toplam finansal yükünü görmeyi sağlar.
3. Şirketin Faaliyet Yapısı Analiz Edilmelidir
Fizibilite yalnızca muhasebe verilerinden oluşmamalıdır. Şirketin gerçek faaliyet modeli de anlaşılmalıdır.
Şirket hangi ürün veya hizmetlerden gelir elde ediyor? En büyük müşterileri kimler? Satışların ne kadarı belirli müşterilere bağlı? Tahsilat vadeleri ne kadar? Hammadde ve ticari mal alımlarında hangi ödeme koşulları uygulanıyor?
Özellikle tek müşteriye veya belirli bir sektöre yüksek bağımlılığı bulunan şirketlerde bu riskler gelecek dönem projeksiyonlarına yansıtılmalıdır.
Finansal yeniden yapılandırmanın sürdürülebilir olması için şirketin faaliyet modelinin gelecekte de yeterli nakit yaratabilecek nitelikte olması gerekir.
4. Gelecek Dönem Satış Projeksiyonu Hazırlanmalıdır
FYY fizibilite raporunda gelecek dönem ciro tahminleri son derece önemlidir. Ancak satış tahminleri gerçekçi varsayımlara dayanmalıdır.
Geçmiş yıllarda 200 milyon TL satış yapan bir şirketin hiçbir somut dayanak bulunmadan gelecek yıl 500 milyon TL satış yapacağını varsaymak fizibilitenin güvenilirliğini azaltabilir.
Satış projeksiyonu hazırlanırken mevcut siparişler, müşteri sözleşmeleri, üretim kapasitesi, sektör görünümü, fiyat değişimleri ve şirketin geçmiş büyüme oranları dikkate alınmalıdır.
Mümkün olduğunca satışların miktar ve fiyat etkileri ayrı değerlendirilmelidir.
5. Kârlılık Projeksiyonu Oluşturulmalıdır
Yüksek ciro tek başına güçlü geri ödeme kapasitesi anlamına gelmez. Şirketin satışlarından yeterli faaliyet kârı üretmesi gerekir.
Bu nedenle satış projeksiyonlarının yanında hammadde, ticari mal, enerji, personel, lojistik ve diğer operasyonel giderler de modellenmelidir.
Brüt kâr, faaliyet kârı ve şirketin operasyonel nakit yaratma kapasitesi yıllar itibarıyla hesaplanmalıdır.
Özellikle enflasyonist dönemlerde yalnızca cirodaki nominal artışa bakmak yanıltıcı olabilir. Satışlar artarken maliyetlerin daha hızlı yükselmesi şirketin gerçek ödeme kapasitesini azaltabilir.
6. İşletme Sermayesi İhtiyacı Hesaplanmalıdır
İşletme sermayesi analizi, FYY fizibilite raporunun en kritik bölümlerinden biridir.
Şirket müşterilerine 120 gün vade veriyor ancak tedarikçilerine 30 günde ödeme yapıyorsa ciddi bir işletme sermayesi ihtiyacı oluşabilir.
Benzer şekilde üretimin devamı için yüksek stok tutulması gereken sektörlerde büyüyen satış hacmi ek nakit ihtiyacı yaratabilir.
Bu nedenle ticari alacak günleri, stok günleri ve tedarikçi ödeme süreleri modellenmeli; şirketin gelecek yıllarda ihtiyaç duyacağı net işletme sermayesi hesaplanmalıdır.
Fizibilitede bu ihtiyaç dikkate alınmadan bütün faaliyet kârının banka borcuna aktarılacağı varsayılırsa gerçekçi olmayan bir ödeme kapasitesi ortaya çıkar.
7. Nakit Akışı Projeksiyonu Hazırlanmalıdır
FYY nakit akışı projeksiyonu, fizibilitenin merkezindeki finansal tablodur.
Şirketin gelecekte yapacağı tahsilatlar ile operasyonel ve finansal ödemeler dönemler itibarıyla gösterilmelidir.
Nakit akışında genel olarak satış tahsilatları, mal ve hammadde ödemeleri, personel giderleri, vergiler, yatırım harcamaları, işletme sermayesi hareketleri ve finansman ödemeleri birlikte dikkate alınır.
Bu çalışma sonucunda şirketin banka ve finansal kuruluş borçlarına ayırabileceği gerçek nakit ortaya çıkar.
8. Borç Servis Kapasitesi Hesaplanmalıdır
FYY fizibilitesinin en önemli çıktılarından biri şirketin borç servis kapasitesidir.
Borç servis kapasitesi basit anlamda şirketin faaliyetlerini sürdürdükten ve gerekli işletme sermayesi ile yatırım harcamalarını karşıladıktan sonra finansal borç ödemelerine ayırabileceği nakdi ifade eder.
Örneğin şirketin gelecek yıl finansal borç ödemelerine ayırabileceği gerçek nakit 40 milyon TL iken mevcut kredi planı 90 milyon TL ödeme gerektiriyorsa mevcut borç yapısının sürdürülebilir olmadığı görülebilir.
Bu analiz, yeni FYY ödeme planının oluşturulmasında temel referanslardan biri haline gelir.
9. Alternatif Vade Senaryoları Hazırlanmalıdır
Şirketin ödeme kapasitesi belirlendikten sonra farklı FYY vade senaryoları oluşturulabilir.
Örneğin 3 yıl, 5 yıl veya daha uzun alternatif ödeme modellerinde şirketin yıllık taksit yükü, toplam finansman maliyeti ve dönem sonu nakit durumu karşılaştırılabilir.
Amaç yalnızca mümkün olan en uzun vadeyi talep etmek değildir. Şirketin borcunu sürdürülebilir biçimde ödeyebileceği, ancak borcun gereksiz yere uzatılmadığı dengeli bir plan oluşturulmalıdır.
10. Faiz ve Finansman Maliyeti Senaryoları Test Edilmelidir
FYY ödeme planının sürdürülebilirliği vadenin yanında uygulanacak faiz veya kâr payı oranına da bağlıdır.
Bu nedenle farklı faiz varsayımları kullanılarak borç servis planları oluşturulabilir.
Finansman maliyetindeki değişimin şirketin nakit akışı ve toplam geri ödeme yükü üzerindeki etkisi hesaplanmalıdır.
Özellikle değişken faizli yapılarda yalnızca başlangıç faiz oranına göre fizibilite hazırlanması yerine, farklı oranların sonuçları da test edilmelidir.
11. İlave Finansman İhtiyacı Belirlenmelidir
Fizibilite çalışması sırasında şirketin mevcut borçları yeniden yapılandırılsa bile faaliyetlerini sürdürebilmek için ek finansmana ihtiyaç duyduğu ortaya çıkabilir.
Örneğin şirketin üretim yapabilmesi için hammadde alması gerekiyor ancak yeterli işletme sermayesi bulunmuyorsa ilave kredi ihtiyacı oluşabilir.
Bu durumda ne kadar yeni finansmana ihtiyaç duyulduğu, kredinin hangi amaçla kullanılacağı ve oluşacak ek borcun hangi nakit kaynağıyla geri ödeneceği raporda açık şekilde gösterilmelidir.
İlave finansman ihtiyacının rakamsal olarak gerekçelendirilmesi banka görüşmelerini daha somut hale getirir.
12. Varlık Satışı ve Sermaye Desteği Senaryoları Değerlendirilmelidir
Şirketin ana faaliyetleri açısından zorunlu olmayan gayrimenkuller, iştirakler veya diğer varlıkların satışı borç azaltımında kullanılabilir.
Aynı şekilde şirket ortaklarının sermaye artırımı veya benzeri yöntemlerle işletmeye kaynak sağlaması da yapılandırma planını güçlendirebilir.
Fizibilite raporunda bu tür kaynakların zamanlaması ve borç üzerindeki etkisi ayrı senaryolarla gösterilebilir.
Örneğin 50 milyon TL varlık satışıyla belirli bir kredi anaparasının azaltılması halinde gelecek dönem faiz ve taksit yükünün nasıl değişeceği hesaplanabilir.
13. Stres Testi Yapılmalıdır
Güçlü bir FYY fizibilitesinin yalnızca iyimser senaryoya göre hazırlanması doğru değildir.
Stres senaryosunda satışların beklenenden düşük olması, tahsilat sürelerinin uzaması, maliyetlerin yükselmesi veya faiz oranlarının artması gibi riskler test edilmelidir.
Örneğin şu senaryolar incelenebilir:
- Satışların tahminin yüzde 10 altında kalması,
- Brüt kâr marjının 2-3 puan düşmesi,
- Tahsilat vadelerinin 30 gün uzaması,
- Hammadde maliyetlerinin artması,
- Faiz giderlerinin beklenenden yüksek gerçekleşmesi.
Şirketin bu koşullar altında da ödeme planını büyük ölçüde sürdürebiliyor olması yapılandırmanın dayanıklılığını artırır.
FYY Fizibilite Raporunda Yönetici Özeti Olmalı mı?
Evet. Kapsamlı finansal tabloların yanında raporun başlangıcında kısa ve anlaşılır bir yönetici özeti bulunması faydalıdır.
Bu bölümde şirketin faaliyet konusu, finansal sıkıntının temel nedeni, toplam finansal borcu, mevcut ödeme problemi, önerilen yapılandırmanın ana hatları ve yapılandırma sonucunda beklenen finansal iyileşme özetlenebilir.
Bankaların onlarca sayfalık finansal modeli anlamasını kolaylaştıracak net bir özet, raporun kullanılabilirliğini artırır.
FYY Fizibilite Raporunda Hangi Tablolar Bulunmalıdır?
Raporun kapsamı şirkete ve FYY türüne göre değişmekle birlikte güçlü bir fizibilite çalışmasında genel olarak aşağıdaki tabloların bulunması faydalıdır:
- Geçmiş dönem bilanço ve gelir tabloları,
- Finansal oran analizi,
- Banka ve finansal kuruluş borç tablosu,
- Teminat tablosu,
- Satış ve kârlılık projeksiyonları,
- İşletme sermayesi projeksiyonu,
- Nakit akışı tablosu,
- Mevcut kredi ödeme planı,
- Önerilen FYY ödeme planı,
- Faiz ve vade senaryoları,
- Baz ve stres senaryosu karşılaştırmaları,
- Varlık satışı veya sermaye desteği planı,
- İlave finansman ihtiyacı.
Küçük Ölçekli FYY’de Fizibilite Raporu Nasıl Hazırlanır?
Küçük Ölçekli Finansal Yeniden Yapılandırmada Başvuruyu Kabul Eden Alacaklı Kuruluş (BKEAK) önemli görev üstlenir.
Çerçeve Anlaşmaya göre BKEAK, başvuruyu kabul ettiği tarihten itibaren en geç 15 iş günü içinde fizibilite raporunu hazırlar. İhtiyaç duyulması halinde bu süre 5 iş günü daha uzatılabilir.
BKEAK tarafından diğer Alacaklı Kuruluşlara iletilen yapılandırma ön teklifinde fizibilite raporunun yanında ödeme planına ilişkin azami vade ve uygulanacak faiz oranı veya tipi gibi bilgiler de yer alır.
Başvurunun kabul edilmiş olması ise fizibilite raporunun mutlaka olumlu çıkacağı veya yapılandırmanın kesin olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Büyük Ölçekli FYY’de Fizibilite Nasıl Yürütülür?
Büyük Ölçekli FYY kapsamında mali durum tespiti ve fizibilite süreci Alacaklı Kuruluşlar Konsorsiyumunun değerlendirmesi içerisinde yürütülür.
Fizibilite çalışması banka veya bankalara, bağımsız denetim kuruluşlarına ya da AKK tarafından uygun görülen kuruluşlara yaptırılabilir.
Lider Bankanın da mali durum tespiti çalışmalarının makul süre içerisinde sonuçlandırılmasını gözetmesine ilişkin görevleri bulunmaktadır.
Büyük Ölçekli dosyalarda çok sayıda banka, teminat ve finansal yükümlülük bulunabileceği için finansal modelin daha kapsamlı hazırlanması gerekebilir.
Fizibilite Raporunda En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
FYY fizibilitesinde yapılan en önemli hata gerçekçi olmayan satış tahminleri kullanmaktır. Şirketin geçmiş performansı ve üretim kapasitesiyle açıklanamayan yüksek büyüme varsayımları raporun güvenilirliğini azaltabilir.
İkinci önemli hata işletme sermayesi ihtiyacının göz ardı edilmesidir. Şirket büyüdükçe stok ve ticari alacak ihtiyacı artabilir ve kârlı olmasına rağmen daha fazla nakde ihtiyaç duyabilir.
Diğer sık hatalar arasında bütün finansal borçların modele dahil edilmemesi, faiz maliyetlerinin düşük varsayılması, yatırım harcamalarının unutulması ve stres senaryosunun hazırlanmaması bulunmaktadır.
Fizibilitenin amacı şirketi olduğundan iyi göstermek değil, uygulanabilir bir yeniden yapılandırma modeli ortaya koymaktır.
FYY Fizibilite Raporunun Sonucu Nasıl Değerlendirilir?
Fizibilite sonucunda şirketin önerilen yapılandırma altında sürdürülebilir şekilde borç ödeyebildiği görülüyorsa uygun FYY senaryosu üzerinde müzakereler ilerletilebilir.
Buna karşılık borçların çok uzun vadeye yayılmasına rağmen şirket hâlâ negatif nakit üretiyor veya sürekli yeni krediye ihtiyaç duyuyorsa finansal yapının farklı önlemlerle desteklenmesi gerekebilir.
Varlık satışı, sermaye artırımı, maliyet düşürme, işletme sermayesi iyileştirmesi veya faaliyet modelinde değişiklik gibi ilave tedbirler değerlendirmeye alınabilir.
FYY Fizibilite Raporu Hazırlamada Profesyonel Danışmanlık
FYY fizibilite raporu hazırlamak, yalnızca Excel üzerinde birkaç yıllık gelir tablosu tahmini oluşturmaktan ibaret değildir. Bilanço, gelir tablosu ve nakit akışının birbirleriyle tutarlı biçimde modellenmesi; banka borçlarının, işletme sermayesinin ve alternatif FYY koşullarının aynı finansal model içerisinde değerlendirilmesi gerekir.
Teşvik Akademi olarak Finansal Yeniden Yapılandırma danışmanlığı kapsamında şirketlerin banka, leasing, faktoring ve diğer finansal kuruluş borçlarının konsolide edilmesi, geçmiş mali performansın analiz edilmesi, satış ve kârlılık projeksiyonlarının hazırlanması, işletme sermayesi ve nakit akışının modellenmesi, borç servis kapasitesinin hesaplanması, baz ve stres senaryolarının oluşturulması ve bankalara sunulabilecek alternatif FYY ödeme planlarının geliştirilmesi konularında danışmanlık hizmeti sunuyoruz.
Şirketiniz Finansal Yeniden Yapılandırmaya hazırlanıyor ve bankalara sunulabilecek gerçekçi, sayısal olarak tutarlı ve sürdürülebilir bir FYY fizibilite modeli oluşturmak istiyorsanız Teşvik Akademi ile iletişime geçebilirsiniz.
Not: FYY fizibilitesinin kapsamı, hazırlanma yöntemi ve raporu hazırlayacak kuruluş Küçük veya Büyük Ölçekli FYY uygulamasına ve şirketin finansal yapısına göre değişebilir. Fiili başvuru öncesinde Türkiye Bankalar Birliğinin yürürlükteki Çerçeve Anlaşmaları ve güncel FYY dokümanları ayrıca kontrol edilmelidir.
